زانو درد؛ علت، علائم و درمان بدون جراحی آن

زانو درد؛ علت، علائم و درمان بدون جراحی آن
شنبه 29 آوریل 2017

درد زانو یکی از شایعترین مشکلات اسکلتی عضلانی می باشد که انواع مختلفی دارد و می تواند  به صورت درد شدید ،مزمن و یا ناگهانی  در همه سنین  و در  بیشتر افراد  مانند ورزشکاران ،افراد مسن ، در جوانان و حتی در دوران بارداری نیز به علت و دلایل مختلفی چون آرتروز یا ساییدگی زانو، پارگی مینیسک زانو، قفل شدن زانو و تغییر شکل زانو مانند زانوی ضربدری یا پرانتزی به وجود بیاید و با علائم زانو درد و نشانه هایی همراه باشد.

در آناتومی ‌پا، استخوان ران (فمور) و استخوان ساق (تیبیا) در مفصل زانو به یکدیگر می‌رسند. در این محل و در بین این دو استخوان، دو بافت غضروفی به شکل دیسک قرار دارد که مینیسک نام دارند.  مینیسک‌ها، لایه‌های ضخیم غضروفی انعطاف‌پذیری به شکل هلال هستند که در داخل مفصل زانو قرار دارند و فشار‌های وارده به این مفصل را جذب می‌کنند.

همچنین یکی دیگر از علت های درد زانو خشکی مفصل زانو می باشد که ممکن است با نشانه هایی همراه باشد.

مبتلایان به زانو درد می توانند  پس از مراجعه به (کلینیک طب فیزیکی و توانبخشی) و انجام کلیه تست ها و روش های تشخیصی جهت تعیین علت درد ،از جدیدترین و بهترین راه های درمان درد زانو بدون جراحی مانند مگنت ، دارو،فیزیوتراپی، اوزن تراپی، ورزش زانو درد و حرکات اصلاحی،بریس و زانو بند که پزشک متخصص با توجه به علائم و شرایط بیمار مناسب ترین روش را برای درمان زانو درد آن ها در نظر می گیرد استفاده کنند

در ادامه این مقاله در مورد انواع ، علت زانو درد  ، علائم ، تشخیص و روش های درمان زانو درد توضیح داده می شود…

زانو درد چیست؟

اکثر افراد در زندگی خود مشکلات زانو را در سطح محدود و نیاز به درمان درد زانو را یک یا چند بار تجربه می­ کنند. در اکثر مواقع حرکت­ های زانو باعث ایجاد درد نمی ­شوند، اما تعجب برانگیز نیست که به خاطر فعالیت روزمره و فرسایش ناشی از آن، استفاده بیش از حد توان، یا صدمه­ های وارد شده این مشکلات ایجاد شوند. مشکلات زانو و صدمات مربوط به آن معمولاً در طول انجام فعالیت­ های ورزشی یا سرگرمی، انجام وظایف کاری و شغلی، یا انجام فعالیت­ های خانگی در افراد مشاهده می­ شوند.

زانو بزرگترین مفصل در بدن انسان است. استخوان­ های بالا و پایین زانو توسط دو عدد دیسک (مینیسک) از یکدیگر جدا می­شوند. استخوان ساق بالا (استخوان ران) و استخوان ساق پایین (درشت نی و نازک نی) از طریق رباط ­ها، تاندون ­ها و عضلات به یکدیگر متصل هستند. سطح استخوان داخل مفصل زانو با یک غضروف مفصلی پوشیده شده است که تکان­ ها را به خود جذب می­ کند و در عمل می­تواند حرکت نرم و روان مفصل را امکان­پذیر کند. پارگی منیسک در ورزش‌هایی که برخورد در آنها زیاد است مانند فوتبال و نیز در ورزش‌های بدون برخورد مانند والیبال که مستلزم پرش و تغییر ناگهانی بازیکن است، بسیار شایع می‌باشد. علت پارگی مینیسک ایناست که شخص در حال دویدن به طور ناگهانی تغییر مسیر دهد و غالباً به طور همزمان با سایر آسیب‌دیدگی‌های زانو مانند پارگی رباط صلیبی زانو جلویی اتفاق می‌افتد.

هر چند مشکلات زانو و درد زانو اغلب در نتیجه یک صدمه به یک یا چند عدد از این ساختارها ایجاد می­شود، ممکن است علت زانو درد از دلایل دیگری نیز باشد. در این حالت برخی افراد به احتمال بیشتر مستعد ابتلا به مشکلات زانو در مقایسه با سایرین هستند.

بسیاری از مشاغل، ورزش­ ها و فعالیت­های تفریحی شانس ایجاد این مشکل برای فرد را افزایش می­دهند و علاوه بر این عواملی همچون افزایش سن، ابتلا به بیماری­ هایی همچون پوکی استخوان یا آرتروز نیز می­تواند همین تاثیر را در ایجاد مشکلات زانو و زانو درد به همراه داشته باشد. ژنوواروم، زانو ضربدری، زانو پرانتزی یا پاکمانی ( واروس بیش از حد ) اختلال در مفصل زانو است که در آن زانو ها از هم فاصله زیادی می گیرند. این امر می تواند علت درد زانو باشد. برای بهبود باید اقدام به درمان پا پرانتزی یا پاکمانی شود تا درد زانو هم بهبود یابد.

صدمه­ های وارد شده به زانو یکی از دلایل رایج شکل­ گیری مشکلات زانو است. صدمه­ های ناگهانی (شدید) نیز می­توانند موجب وارد شدن آسیب مستقیم به زانو شوند یا باعث پیچ خوردن غیر عادی، خم شدن زانو یا عملکرد نامناسب آن شوند. درد، کبودی، یا ورم زانومی­توانند در این حالت در طول چند دقیقه اول آسیب در زانوی فرد مشاهده شوند. در چنین حالتی سریع باید به درمان ورم زانو، کبودی و درد پرداخت.

علاوه بر این اعصاب یا رگ­ های خونی نیز می­توانند تحت فشار قرار گرفته یا در نتیجه آسیب وارد شده صدمه ببینند. در این حالت زانوی فرد ممکن است بی­حس، ضعیف، یا سرد شود؛ احساس سوزش داشته باشد.با گذر زمان، مفصل زانو که به آرتروز زانو مبتلا شده است، شکل نرمال خود را از دست می‌دهد. علاوه بر این، ممکن است در لبه‌های مفصل بیمار دچار خار (اسپرز یا زائده) استخوانی شود. همچنین این بیماری باعث می‌شود که تکه‌های استخوان یا غضروف از مفصل جدا می‌شود و در فضای مفصل شناور می‌گردند و این مساله باعث آسیب دیدگی و درد بیشتر می‌شود. که در این صورت باید به درمان آرتروز زانو و درمان درد مفصل زانو پرداخت.

انواع زانو درد

درد جلوی زانو

1. بالای زانو: درد ناشی از کشیدگی عضلات چهار سر ران و التهاب تاندون عضلات چهار سر که اغلب ناشی از فعالیت هایی است که در آن زانو ها از مرز انگشتان پا عبور می کنند؛ همانگونه که در تکنیک ضعیف چمباتمه زدن اتفاق می افتد.

2. پایین کاسه زانو: منبع درد تاندون پاتلا کشکک است که کاسه زانو را به قسمت بالای ساق پا وصل می کند.

3. زیر کاسه زانو: درد ناشی از فشرده شدن بیش از حد کاسه زانو و تغییرات ناشی از آرتروز در زیر کاسه زانو.

درد پشت زانو

درد پشت زانو که  اغلب ناشی از گرفتار درد شدن تاندون عضله همسترینگ یا عضله ساق پا یا حرکت ضعیف مفصل بخصوص در هنگام خم کردن زانو است می تواند در درون، میان یا بیرون زانو باشد.

درد درون زانو

این درد می تواند بواسطه تاندونیت عضلات کشاله ران در جایی که تاندون به آن عضلات ملحق می شود بوجود آید همچنین می تواند ناشی از کشیدگی رباط جانبی داخلی (MCL) یا ناراحتی منیسک داخلی (درونی) باشد.

علائم و نشانه

زانودرد از خفیف تا شدید گسترده شده اند و درد آن ها از درد تیرکشنده خفیف تا درد رسوخ کننده ای که باعث ایجاد سوزش می شود متغیر است. زانو درد می تواند به طور ناگهانی (زانو درد حاد) یا به تدریج و در طول زمان ( زانودرد مزمن) ایجاد شود و ممکن است دائمی یا متناوب باشد (یعنی بیاید و برود) و یا حتی عصبی باشد.

برخی انواع درد زانو با فعالیت یا در شب و هنگام خواب بدتر می شوند و درد آن ها به دیگر قسمت های بدن (مانند لگن و کمر) انتشار (گسترش) می یابد.

ممکن است بسته به نوع علت،علایم زانو درد با موارد دیگری مانند التهاب، تورم و سفتی (عدم تحرک) همراه باشد. علائمی که ممکن است نشانه یک بیماری جدی باشند و به مراقبت های پزشکی فوری نیاز داشته باشند مشتمل بر موارد زیر هستند:

•    مفصل زانوی تغییر شکل داده یا بدشکل

•    ناتوانی در ایستادن روی پای مبتلا به زانو درد یا تحمل وزن توسط آن

•    عفونت (تب، گرما، قرمزی)

•    زانویی که قفل می کند یا صدا می دهد

•  زانو  درد همراه با سوزن سوزن شدن، بی حسی، تورم و تغییر رنگ زیر زانو

• درد شدید و دردی که به رغم درمان بدتر می شود

علت و دلایل

از علل درد زانو می توان گفت که زانو ها مفاصل پیچیده ای هستند که اغلب در نتیجه آسیب دیدگی (تروما) یا “ساییدگی و پارگی” صدمه می بینند. در افراد بالای 50 سال، شایع ترین علت درد زانوها استئوآرتریت است. علل زانو درد در افراد جوان تر عبارتند از استفاده بیش از حد از زانو و آسیب دیدگی. همچنین زانو درد می تواند ناشی از عفونت (به عنوان مثال استئومیلیت، بورسیت سپتیک) و بیماری هایی خاص باشد.

انواع شایع آسیب های زانو می توان به موارد زیر اشاره کرد:

•    بورسیت

•    شکستگی ها (شکستگی استخوان به عنوان مثال شکستگی کاسه زانو [کشکک]، بالای درشت نی یا پایین استخوان ران)

•    پارگی رباط زانو (به عنوان مثال پارگی رباط صلیبی قدامی [ACL]، پارگی رباط جانبی داخلی [MCL])

•    پارگی غضروف (به عنوان مثال پارگی مینیسک )

•    رگ به رگ شدن و کشیدگی عضلات زانو (آسیب دیدن  و کشیدگی رباط زانو یا عضلات)

•    دررفتگی کاسه زانو (کشکک)

اغلب از پرونده پزشکی، معاینه فیزیکی و آزمایش های تشخیصی برای کمک به تشخیص علت زمینه ای زانو درد استفاده می شود. پرونده پزشکی اطلاعاتی درمورد محل دقیق، زمان شروع و شدت درد؛ هر گونه علائم دیگر و بیماری های موجود را دربر دارد.

در طول معاینه فیزیکی  پزشک طریقه راه رفتن بیمار (راه رفتن) را در صورت امکان ارزیابی کرده زانوها را در حالات مختلف و برای بررسی وجود تورم، قرمزی، تراز نبودن و نشانه های آسیب دیدگی (به عنوان مثال بورسیت و بریدگی) معاینه می کند. مفاصل پاها، لگن و دیگر مفاصل بدن (به عنوان مثال مچ پا ها و دست ها) هم مورد معاینه قرار می گیرند.

آزمایش های تشخیصی که ممکن است انجام شوند عبارتند از آزمایش های تصویربرداری (به عنوان مثال اشعه ایکس و ام آر آی)، آزمایش های خون، کشیدن آب زانو (آسپیراسیون مفصل) و آرتروسکوپی. می توان از آزمایش های اشعه ایکس و در برخی موارد توموگرافی کامپیوتری (سی تی اسکن) برای تشخیص شکستگی ها، دررفتگی ها و تغییرات مفصل زانو که بر اثر آرتروز بوجود آمده اند استفاده کرد.

در تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (ام آر آی) از میدان های مغناطیسی پر قدرت برای ایجاد تصاویری کامپیوتری از ساختارهای درون زانو استفاده می شود. می توان از این آزمایش برای تشخیص پارگی های رباط ها، تاندون ها و غضروف استفاده کرد.

می توان از آزمایش های خون (به عنوان مثال شمارش کامل سلول های خونی [CBC] و سرعت رسوب گلبول های قرمز خون [ESR]) برای رد بیماری های عفونی و التهابی مانند آرتریت روماتوئید استفاده کرد.

در آسپیراسیون مفصل مایع درون مفصل زانو (مایع سینوویال) کشیده می شود و در زیر میکروسکوپ نشانه های وجود التهاب و عفونت در آن بررسی می شود. در این عمل، ناحیه زانو با استفاده از بیهوشی موضعی بی حس شده با یک آمپول که به مفصل زده می شود مایع سینوویال کشیده می شود.

آرتروسکوپی که جراحی آرتروسکوپیک هم نامیده می شود یک عمل سرپایی است که می توان از آن برای تشخیص و درمان برخی انواع آسیب های زانو استفاده کرد.در این عمل، جراح برش کوچکی می زند و از یک آرتروسکوپ ( وسیله ای که شامل یک دوربین ریز متصل به یک مایتور است) برای بررسی مفصل زانو استفاده می کند. اگر به درمان نیاز باشد، جراح برش های کوچک دیگری می زند و ابزارها و وسایل جراحی مورد نیاز برای برداشتن یا ترمیم بافت آسیب دیده را به درون بدن می فرستد.